Еуразия кеңістігіндегі татар-чжурчжэн тарихи-мәдени байланыстары

Аңдатпа

Мақалада тағам мәдениеті негізінде этнотарихи зерттеу жасалып, этникалық өзіндік болмысты сақтаудың және ұрпақтан-ұрпаққа берілетін мәдени жадтың маңызды элементі баяндалған. Ұқсас аспаздық технологиялардың қолданылуы көне көші-қон үдерістері, сауда жолдары және мәдени диффузия құбылыстарымен тікелей байланысты болуы мүмкін. Осы тұрғыдан алғанда, ұлттық тағамдарды салыстырмалы талдау жазба деректер мен археологиялық материалдарды толықтыратын қосымша дереккөз ретінде қызмет ететіні анық. Сондықтан бұл зерттеу Еуразия кеңістігіндегі халықтар арасындағы өзара ықпалдастықтың көп қырлы сипатын ашуға бағытталған кешенді тарихи-мәдени талдаудың бір бөлігі болып табылады.

Татарлар қоныстанған аймақ Шығыс Азиядан Орталық Азияға және Ресей Федерациясының оңтүстік өңірлеріне дейін созылып, мыңдаған шақырымды қамтиды. Алайда маньчжурлардың «сачима» атты тәтті тағамы сыртқы пішіні мен құрылымы жағынан татарлардың «чак-чак» тағамына өте ұқсас, бұл екі мәдениет арасындағы үлкен географиялық қашықтыққа қарамастан байқалады. Бұл мақалада татарлар мен чжурчжэндер арасындағы тарихи және мәдени байланыстар осы екі ұқсас ұлттық тағамды қосалқы зерттеу нысаны ретінде пайдалану арқылы қарастырылады. Аталған тағамдарды салыстыру екі халық арасындағы әлеуметтік қатынастарды айқындауға және олардың тарихи байланыстарын кеңірек түсінуге мүмкіндік береді. Бұл тағамдардың шығу тегін талдау татарлар мен чжурчжэндердің қалыптасуы жөніндегі дәстүрлі академиялық көзқарастарды қайта қарауға негіз болады.