Жаһандық Оңтүстік: саяси фантом немесе жаңа шындық

Аңдатпа

Әлемдік құрылғыны монополярлық форматтан көпполярлыға қайта түрлендіру мәселесі бүгінгі күні және жақын болашақта ғылыми және аналитикалық басылымдардағы ең өзекті мәселелердің бірі болады. Геосаясат саласындағы ғылыми және сараптамалық қауымдастықтардағы күштер мен әлемдік ресурстарды бақылаудың әдеттегі арақатынасын өзгертетін процестер мен жобалар шынайы қызығушылық тудырады. Қазірдің өзінде «жаһандық оңтүстік» ұғымы ғылыми терминологияға берік енді. Ол әлемдік саясатта болып жатқан елеулі өзгерістерді көрсетеді. Олардың саяси шындыққа әсері мен әсерін бүгінде әлемдік аренада сыртқы саяси бағытты жүзеге асыруда елемеуге болмайды.

Жаңа геосаяси процесс, оның метафизикасы тұрғысынан ерекше құбылыс. Қатысушылардың өздері де, бақылаушылар да әлі де нақты тұжырымдалған идеяға ие емес, бұл не болуы керек және ақыр соңында не болады. Бұл геосаяси процестің әлемдік істерге әсер ету дәрежесінің артуы және оның зерттелмеуі мен жаңалығы жан-жақты зерттеуді бастау қажеттілігін объективті түрде қалыптастырады. Оның түсінігі мен түсінігі сөзсіз бақылаудың артуына және нәтижесінде әлемдік саяси процестің барлық қатысушылары үшін транспоренттіліктің жоғары деңгейіне ықпал етеді.

Теориялық тұрғыдан алғанда, көпполярлылықтың қалыптасуы халықаралық қатынастардың классикалық парадигмаларына, әсіресе биполярлы және униполярлы үстемдік жағдайында қалыптасқан реалистік және либералдық тәсілдерге сын-қатер тудырады. Жаһандық Оңтүстіктің рөлінің артуы экономикалық және саяси иерархияларды қайта құрылымдап қана қоймай, сонымен қатар дамудың, басқарудың және өңірлік интеграцияның балама үлгілерін ұсынады. Осыған байланысты аталған трансформацияларды жүйелі әрі пәнаралық тұрғыда зерттеу жаһандық тұрақтылықты болжау және барған сайын күрделене түскен халықаралық жүйе жағдайында бейімделген сыртқы саяси стратегияларды әзірлеу үшін аса маңызды болып табылады.