Дональд Трамптың екінші президенттік мерзіміндегі АҚШ-Қытай қатынастары

Аңдатпа

Мақалада Дональд Трамптың екінші президенттік кезеңіндегі АҚШ-Қытай қатынастарының 2025 жылғы қаңтардан 2026 жылғы тамызға дейінгі трансформациясы қарастырылады. Зерттеу нысаны – қазіргі әлемдік саясаттың орталық түйіндерінің бірі болып табылатын Америка Құрама Штаттары мен Қытай Халық Республикасы арасындағы екіжақты қатынастар, ал зерттеу пәні – 2025 жылдың көктеміндегі тарифтік шиеленісуден 2025 жылғы қазанда Пусанда өткен көшбасшылар саммиті және Д. Трамптың 2026 жылғы мамырда Бейжіңге сапары арқылы бекітілген «шектеулі тұрақтандыруға» көшу логикасы. Жұмыстың өзектілігі бәсекелестік кезеңдерінің жедел ауысуымен – жүйелік қарсыласудан тактикалық қалыпқа келуге және одан қайтадан нысаналы шектеулерге көшуімен – сондай-ақ бұл үдерісті Орталық Азия мемлекеттері үшін зерделеу қажеттілігімен байланысты. Зерттеу мақаласында талдау өзара байланысты бірнеше өлшем бойынша жүргізіледі: экономикалық, дипломатиялық, технологиялық, әскери-стратегиялық және ішкі саяси өлшемдер, сондай-ақ Бейжіңнің жауап стратегиясы ескеріледі. Зерттеудің теориялық шеңберін құрылымдық реализм, либерализм және конструктивизм тұжырымдамаларын салыстыру құрайды. Бұл екі державаның құрылымдық бәсекелестігінің тұрақтылығын да, оның жаңа нысандарын да – экономикалық байланыстарды іріктеп секьюритизациялауды, жартылай өткізгіштер мен аса маңызды минералдар саласындағы нысаналы экспорттық бақылауды, сондай-ақ екі көшбасшының жеке дипломатиясын – анықтауға мүмкіндік береді. 2026- 2028 жылдардағы оқиғалар дамуының ең ықтимал траекториясы стратегиялық үзіліс сценарийі болып қала береді, оның барысында АҚШ пен ҚХР ықтимал жаңа шиеленіс кезеңінің алдында өз позицияларын нығайтады. Зерттеу нәтижелері Қазақстан Республикасын қоса алғанда, Орталық Азия мемлекеттерінің теңгерімді көпвекторлы сыртқы саясатын қалыптастыру үшін практикалық маңызға ие.