6-36 Aylık Çocuklarda Edim Bilim Gelişimi - Öncül, Vildan (Bulletin of the L.N. Gumilyov Eurasian National University. Political Science. Regional Studies. Oriental Studies. Turkology Series., 2020)
Dilbiliminde dil edinimi, ses bilgisi, biçim bilgisi, cümle bilgisi ve anlam bilgisi ve anadilin edim bilgisi bakımından gelişimi olarak incelenir. Anne karnında başlayan, okul öncesi dönemde gelişen ve ömür boyu süren bir edinimdir. Her insanın kalıtım ve çevre özellikleri farklı olduğu için bu süreç çocuğun bilişsel, biyolojik, duyusal ve toplumsal şartlarına göre değişkenlik gösterir. Dil ediniminin sosyal temeli çevresel girdidir ve dil gelişimi çocuğun belirli yaşlarda belirli evrelerden geçip dil kullanımında olgunlaşması olarak ele alınır. Çocuklar içinde bulundukları sosyal yapıda dilin kurallarının yanı sıra, hangi amaçla kullanıldığını da öğrenir. Çocukların ana dillerini edinmeleri ve o dili çeşitli bağlamlarda nasıl kullanacaklarını öğrenmeleri, o dilin kullanıldığı kültürde yaşamalarıyla mümkün olabilir. Dil çocuk için bir iletişim aracıdır ve çocuklar dili daha iyi kullanan yetişkinlerle sosyalleşerek dili daha kapsamlı kullanabilir. Her kültürde dilin sosyal kullanımının nezaket, dinleyicinin anlayacağı şekilde konuşma, konuşma sırasını bekleme, konuşmayı başlatma ve sürdürme, konuşma sırasındaki jest ve mimikler gibi bazı kuralları vardır ve bu sosyal kurallar erken çocukluk döneminde gelişir. Çocuğun dil öncesi dönemden başlayarak tek sözcük, iki sözcük ve dilbilgisi döneminde edim bilgisinin nasıl geliştiği, dili nasıl kullanacağını ne şekilde öğrendiği üzerine yapılan çalışmaların ülkemizde az sayıda olduğu ve son yıllarda yapılan çalışmaların genelinin Türk ailelerinde anne ve babaların çocukla etkileşimini, çocuğa yönelttikleri dili analiz eden çalışmalar olduğu görülmüştür. Bu çalışmada uzun süreli yapılan gözlemler sonucunda çocukların 6. ayından itibaren edim değerlendirmesi yapılmak istenmiş, ikisi ev ortamında dokuzu kreşte iki buçuk yıl boyunca gözlemlenen 11 çocuğun 6-36 ayları arasında dili nasıl kullanacağını öğrenme süreçleri gözlemlenmiştir. Gözlem kayıtları 15’er gün arayla ayda iki defa alınmıştır. Doğal gözlem yöntemi uygulanmış, dışarıdan hiçbir müdahale yapılmadan doğal ortamda 1 saat çocukların ses ve görüntü kayıtları alınmış, elde edilen veriler bu konuda yapılan çalışmalarda elde edilen verilerle karşılaştırılmış, benzerlikler ve farklılıklar tespit edilmeye çalışılmıştır.